MUZIKA

ORIJENTALNI PLES

RITMICKE KRETNJE ZA BOGINJE PLODNOSTI

 

 

PROTEKLIH GODINA [IROM EVROPE, ^ASOVI ORIJENTALNOG PLESA, POZNATIJEG

POD NAZIVOM TRBU[NI, POSTALI SU MEGA POPULARNI ME\U PRIPADNICAMA

LJEP[EG SPOLA, KAO JEDAN OD NAJATRAKTIVNIJIH NA^INA ZA BAVLJENJE

NEKIM OD OBLIKA TJELOVJEŽBE. POKU[ALI SMO ISTRAŽITI PORIJEKLO

I PUT OVOG ZAMAMNOG PLESA

Svakih nekoliko godina kolektivno se zaljubimo u odre|eni oblik zabave, ali naro~ito rekreacije, i to je naprosto tako. Zar trebamo podsje}ati na sve raznorazne oblike tjelovje‘be koji su kraljevali prostorima ~itave Evrope u posljednjih desetak ili petnaest godina?! Do|u u sve teretane redom, postanu hit, i ba{ kada nam se instruktor nau~i svim trikovima, do|e ne{to novo... I tako bez pauze.  No, najnovija atrakcija ne}e biti kratkog daha, sve su prilike. Sve je vi{e instruktorica trbu{nog plesa, sve je vi{e skupina koje ga ple{u amaterski, poluprofesionalno, profesionalno... ^ak neke od najve}ih balkanskih zvijezda sa sobom na prekookeanske turneje vode mega popularne trbu{ne plesa~ice sa balkanskih prostora.  Umjetnost plesanja trbu{nog plesa ima dugu i slikovitu pro{lost, koja je istovremeno zapo~ela u mnogim kultovima plodnosti starog svijeta, kao i u hramovima drevne Indije. Tada{nja aktuelnost raznih nomadskih skupina profesionalnih zabavlja~ a i Cigana plesa~a, omogu}ila je mije{anje kultura i preno{enje ovih plesnih oblika s jednog podru~ja na drugo. Tako su oduvijek postojale razne regionalne varijacije, a popularnost onog {to se naj~e{}e naziva orijentalnim ili trbu{nim plesom nastavljala se i na modernom Srednjem istoku, ali i u svijetu op}enito.

PLES ŽENA ZA - ŽENE

Kako rekosmo, ovaj ples razvio se u mnogo razli~itih zemalja na mnogo razli~itih na~ina, ali nikada nije izgubio svoj prepoznatljivi ton zavodljivih i krajnje ‘enstvenih pokreta kukovima i dojkama.  Porijeklo mu je zagubljeno negdje u tajnama drevnih kultova plodnosti. Na Istoku je i dalje povezan s religijom. Zahvaljuju}i njegovom utjecaju na ljudski duh, ovaj ples je, unato~ svim kulturnim i moralnim predrasudama, opstao do dana{njih dana. Poznato je da ljudski rod, od kada ga ima, kada ‘eli slaviti - ple{e. A ni moderni plesa~i zapada nisu ni{ta manje povezani sa tim starim kultovima od djece koja tra‘e uskr{nja jaja ili od ljudi koji vje{aju novogodi{nje ukrase - i jedno i drugo su drevni paganski obi~aji.  @ene (i mu{karci) koje danas ple{u orijentalni ples, ~ine to iz vrlo prakti~nih razloga: zbog u‘itka, oblikovanja mi{i}a i oblika socijalne anga‘iranosti. Drugim rije~ima, ple{u radi zabave, tjelovje‘be i dru‘enja.  Pretpostavlja se da su Evropljanke poludjele za trbu{nim plesom jer su u modernoj zapadnoj kulturi ‘ene, pored slobode i ravnopravnosti spolova, u posljednje vrijeme ~esto prikazivane na negativan na~in i kroz i destruktivan kontekst, a za razliku od toga pogleda na nje‘niji spol, orijentalni ples, iako su u tim krajevima ‘ene, jo{ uvijek, daleko manje cijenjene od mu{karaca, kada ga se izvodi u primjerenom ambijentu, ima za zadatak da isti~e ljepotu, snagu i dra‘ svega {to je ‘enstveno.  To je ples kojeg su izvorno ‘ene plesale - ‘enama. Na Zapadu se ovaj oblik zabave dr‘i za visoko erotski. Za ‘ene Istoka orijentalni ples ima potpuno drugo zna~enje, jer se uglavnom izvodio na ‘enskim okupljanjima i u takvim situacijama je potvr|ivao sposobnost ‘ene da odr‘i svoju ljepotu, {to je istovremeno zna~ilo i mo} nad svojim mu‘em, te i da se pove‘e sa snagom drevnih kultova boginja plodnosti.  I dan danas je na Srednjem Istoku glavni ~imbenik vrednovanja ‘ene upravo njena mogu}nost da rodi potomka, odnosno, njezina plodnost. Mlada ‘ena po udaji nema nikakav status, za razliku od majke njenog mu‘a koja vodi ku}anstvo, a tako|er je vjerojatno da je ona odabrala ‘enu za svog sina. I status ne}e ni ste}i sve dok ne “doka‘e” da mo‘e roditi zdravu djecu, pogotovo mu{ku. U tome le‘i tajna potrebe isto~nja~kih ‘ena da se povezuju sa snagom kultova boginja plodnosti. Orijentalni plesovi koji su se izvodili po no}nim klubovima i pozornicama Amerike i Evrope jedno vrijeme, prije ponovne ekspanzije ovog plesa, bili su naj~e{}e solo izvedbe u kojima su se koristili {to blje{taviji i {to oskudniji kostimi. Oni su, uz polupijanu, ili sasvim pijanu, mahom mu{ku publiku, do kraja poni‘avali plesa~ice, a ples sasvim vulgarizirali.  Pored toga, stvorena je predod‘ba da ovaj ples trebaju plesati samo mlade i lijepe ‘ene, odnosno, da trbu{ne plesa~ice moraju svoje trbu{ne mi{i}e prekriti odre|enom koli~inom sala da bi to bilo - to.  Na‘alost, sve su to neistine. Istina, trbu{ne plesa~ice se ponose svojim stoma~i}ima, ali, tu se radi o druga~ijem pojmovanju ljepote.  Na Istoku lijepa ‘ena, naime, jo{ uvijek zna~i ‘ena sa oblinama, {to je u svojim korijenima opet povezano sa pri~om o zna~aju plodnosti. No, trbu{ni ples u osnovi nije zami{ljen kao zabava za mu{karce, stoga ga mogu plesati sve ‘ene.  I one lijepe i one manje lijepe, kao i u svakoj ‘ivotnoj dobi.

“DANCE DU VENTRE”

Bit ovog isto~nja~kog plesa le‘i u improvizaciji i neformalnosti i izvodi se me|u prijateljima. Kostimi su etni~ki i ne bi trebalo da otkrivaju mnogo ko‘e, no svi znamo da ni ne sakrivaju previ{e. Plesa~i klasi~nih stilova sa Zapada te{ko prihva-}aju orijentalni ples u svojoj okolini, {to je jedno vrijeme bila velika prepreka da stekne po{tovanje me|u kolegama.  Zapadnim plesa~ima jo{ je te‘e bilo prihvatiti tradiciju improviziranog plesa, kao i njegovu povezanost s erotikom i senzualno{} u. Ples kojeg zapadnjaci nazivaju “trbu{ni ples” pojavljivao se pod raznim nazivima.  Francuzi koji su otkrili ovaj ples i prve podatke o njemu donijeli na evropsko tlo, taj ples, prozvali su “dance du ventre” ili ples trbuha. U Gr~koj se naziva Cifte Telli, {to je tako|er naziv jednog turskog ritma, u Turskoj ga zovu Rakkase, a u Egiptu Raks Sharki... Na istoku se naziva “dance orientale”, kako bi se razlikovao od “baladija”, odnosno, narodnog plesa. Razvio se kroz utjecaj mnogih podru~ja, a njegov dug razvojni proces nastavlja se i danas. Pod terminom “isto~ni ples” podrazumijevaju se trbu{ni ples, indijski ples ili perzijski ples. Ovaj improvizacijski, neuslovljen oblik plesa je primjetno druga~iji od mnogih oblika “narodnog plesa” koji su se razvili na istim podru~jima. U raznim zemljama “trbu{ ni ples” slovi za plesni stil posebne vrste. Postoji nekoliko pravila po kojima se orijentalni ples razlikuje od drugih plesnih oblika i prikazuje raznoliko naslije|e: “ Tradicionalno se povezuje s religioznim i erotskim elementima istovremeno. Ova dvosmislenost je uzrokovala da trbu{ni ples mnogi ljudi vole, a mnogi ljudi preziru. Nastao je iz kultova plodnosti koji su {tovali Bo‘ansku Majku. A ona se pojavljivala pod raznim imenima poput Mylitte, Isis, Ashtoreth, Astarte, Ishtar, Afrodite, Venere, Bhagvati, Parvati i Ceres.  “ @ene uglavnom ple{u bosih nogu. U ovo moderno doba, neke poznate egipatske plesa~ice ple{u u cipelama s visokim potpeticama, kako bi svojoj publici iz siroma{ nih sredina, odakle i same poti~u, pokazale da si sada mogu priu{titi cipele, no to ne uti~e na tradicionalni razlog za{to se ple{e bosih nogu: Naime, uglavnom zato {to to, prema vjerovanju, plesa~icu izravno povezuje s Majkom Zemljom.  “Trbu{ni ples je izrastao iz tradicije isto~ne muzike. Iako savremene trbu{ne plesa~ice koriste muziku na koju je do nekog nivoa utjecao i Zapad, ritmi~ki utjecaji muzike Bliskog i Srednjeg Istoka stvorili su muzi~ku formu koja je iz temelja druga~ija od one koja se razvila na Zapadu.  “Plesa~ica ~esto koristi neku vrstu ritmi~-nog instrumenta kao pomo} muzi~arima ili ~ak kao jedinu pratnju plesu. Naj~e{}e se koriste dva para metalnih ~inelica pri~vr{}enih na palac i srednji prst obje ruke. “Orijentalni ples je stvoren za ‘ensko tijelo s naglaskom na trbu{ne mi{i}e, pokrete kukovima i prsima. ^vrst je i uzemljen. Taj ples je karakteristi~an po glatkim, te~nim, kompleksnim, senzualnim pokretima, koji se smjenjuju sa tresu}im, krivudavim pokretima. Razlika izme|u plesa Istoka i zapadnih oblika plesa je u tome {to je orijentalni ples “ples mi{i}a”, a zapadni su uglavnom “plesovi koraka”. No, u principu, mo‘ete, ali vam uop}e ne treba znati sve ovo, ili bilo kakvu drugi teoriju o plesovima da bi ste plesali ili u‘ivali u tu|em plesu i na taj na~in si priu{tili u‘itak u na{im kratkim ‘ivotima.  Bilo koji ples. U ovom trenutku - ludo moderni trbu{ni.